Een telefoontje van de bond, een e-mail van een casemanager of een brief waarin staat dat er “een melding is binnengekomen”. Voor trainers, sporters, scheidsrechters en bestuurders is dat vaak het eerste moment waarop zij horen dat het Instituut Sportrechtspraak (ISR) zich met hun gedrag bezighoudt. Wat volgt, is een procedure met eigen regels, korte termijnen en een aanklager die veel ruimte heeft. Hieronder leest u stap voor stap wat u kunt verwachten, en waar u als beklaagde op moet letten.
Welk reglement is op u van toepassing?
Het ISR voert het tuchtrecht uit voor ruim 90 aangesloten sportbonden en sportorganisaties. Niet elke bond heeft zich voor elk onderwerp aangesloten, dus de eerste vraag is altijd: valt uw zaak wel onder het ISR? Sinds 1 juni 2025 werkt het ISR voor ongewenst gedrag met twee afzonderlijke reglementen:
- Tuchtreglement Algemeen Tuchtrecht: een overkoepelend reglement voor grensoverschrijdend gedrag én voor overtredingen van statuten, reglementen en wedstrijdbepalingen van de bond;
- Tuchtreglement Grensoverschrijdend Gedrag: uitsluitend voor grensoverschrijdend gedrag, zonder sportspecifieke bepalingen.
Grensoverschrijdend gedrag is daarbij ruim omschreven: elk handelen of nalaten dat de waardigheid of veiligheid van een of meer personen aantast. Denk aan intimidatie, discriminatie, geweld of machtsmisbruik. Let op: zaken over seksuele intimidatie vallen uitdrukkelijk niet onder deze reglementen, maar onder het aparte ISR-reglement Seksuele Intimidatie. Hetzelfde geldt voor doping en matchfixing. Welk reglement geldt, bepaalt mede welke regels, termijnen en sancties van toepassing zijn.
Wie kan een melding doen?
Een melding (in het reglement: tuchtaangifte) kan worden gedaan door iemand die meent dat er jegens hem een overtreding is begaan, bij minderjarigen ook door ouders of wettelijk vertegenwoordigers, en door de sportbond zelf. De melding komt binnen bij de afdeling Aanklacht & Onderzoek. Ook als de melder zijn melding intrekt, kan de aanklager de zaak voortzetten in het belang van een veilige sport.
Stap 1: de eerste beoordeling
De aanklager streeft ernaar binnen veertien dagen een eerste, marginale beoordeling te maken. Daarbij kijkt hij of het ISR bevoegd is, of de melder ontvankelijk is en of de zaak niet verjaard is. Bij grensoverschrijdend gedrag geldt in beginsel een verjaringstermijn van vier jaar, met uitzonderingen voor gedrag jegens minderjarigen en voor gevallen waarin strafrechtelijk een langere termijn geldt. Is de melding evident ongegrond, dan volgt direct een sepot. Anders ontvangt u als beklaagde in de regel bericht dat er een melding is gedaan.
Stap 2: het onderzoek
In de meeste zaken laat de aanklager onderzoek doen door een onderzoekscommissie. De onderzoekers voeren gesprekken met de melder, met u en met getuigen, en kunnen beeld- en geluidsmateriaal en andere stukken opvragen. Zij geven zelf geen oordeel; zij leggen de feiten vast in een rapport. De streeftermijn daarvoor is negentig dagen.
Belangrijk om te weten: u kunt binnen zeven dagen na de aankondiging van het onderzoek schriftelijke verzoeken doen over de opzet ervan. U bent niet verplicht mee te werken, maar u mag het onderzoek niet frustreren, en niet meewerken kan later in uw nadeel worden uitgelegd. Verklaart u wel, dan moet dat naar waarheid. U mag een vertrouwenspersoon meenemen en u kunt zich laten bijstaan door een advocaat.
Stap 3: de beslissing van de aanklager
Het onderzoeksrapport gaat eerst naar de sportbond, die veertien dagen heeft om te reageren. Daarna krijgt u het rapport. Vervolgens beslist de aanklager binnen vier weken (eenmalig te verlengen met veertien dagen) of hij:
- de zaak seponeert (niet verder vervolgt);
- u een schikkingsvoorstel doet, waarop u binnen veertien dagen moet reageren; of
- de zaak met een aangifte voorlegt aan de tuchtcommissie.
Een schikking lijkt aantrekkelijk, maar wie accepteert, krijgt de sanctie alsof de tuchtcommissie die heeft opgelegd. Wijst u het voorstel af, dan mag de aanklager bij de tuchtcommissie een zwaardere sanctie eisen. Die afweging maakt u dus bij voorkeur met juridisch advies.
Beroep tegen een sepot of schikking
De melder en de sportbond kunnen binnen veertien dagen beroep instellen tegen een sepot, en ook tegen een door u geaccepteerde schikking. De tuchtcommissie toetst marginaal: kon de aanklager in redelijkheid tot zijn beslissing komen? Wordt het beroep gegrond verklaard, dan gaat de zaak naar een andere aanklager, die opnieuw beslist of nader onderzoek laat doen. Een sepot of schikking is dus niet altijd direct het einde van de zaak.
Stap 4: de tuchtcommissie en hoger beroep
Brengt de aanklager de zaak voor de tuchtcommissie, dan heeft u vier weken voor een verweerschrift (eenmalig te verlengen met veertien dagen). Daarna volgt doorgaans een zitting achter gesloten deuren. De tuchtcommissie verklaart een overtreding bewezen als die voldoende aannemelijk is, maar in beginsel niet op grond van één enkel bewijsmiddel. Tegen de uitspraak kunnen u en de aanklager binnen vier weken in beroep bij de Commissie van Beroep, die de zaak volledig opnieuw beoordeelt.
Welke sancties zijn mogelijk?
Het ISR-tuchtrecht kent geen geldboete. De mogelijke sancties zijn een berisping, een verbod om deel te nemen aan activiteiten, een verbod om lidmaatschapsrechten uit te oefenen of functies te bekleden, een schorsing (eventueel gecombineerd met een Halt-training Sport en Gedrag) en royement. Na een royement kan de bond een nieuw lidmaatschapsverzoek niet eerder dan na twaalf jaar in behandeling nemen. Sancties gelden binnen de bond waarvan u lid bent, en daarmee ook bij alle verenigingen van die bond.
Een ordemaatregel: al gevolgen vóór de uitspraak
Los van de tuchtprocedure kan de sportbond, na advies van de aanklager, een ordemaatregel opleggen: bijvoorbeeld een tijdelijk verbod om bepaalde locaties te betreden, contact op te nemen met bepaalde personen of bepaalde functies uit te oefenen. Een ordemaatregel is geen sanctie, maar kan wel direct ingrijpen in uw sportieve of professionele leven. Volgens het reglement staat er geen beroep tegen open; het is aan de bond om te beoordelen of de maatregel redelijkerwijs in stand kan blijven.
Wat kunt u nu het beste doen?
- Reageer niet inhoudelijk richting melder, bond of vereniging voordat u weet wat u precies wordt verweten.
- Noteer direct alle termijnen die in de correspondentie van het ISR staan; uitstel is vaak beperkt of niet mogelijk.
- Bewaar berichten, appjes, e-mails en andere stukken die uw kant van het verhaal ondersteunen.
- Schakel vroeg een advocaat in, het liefst al vóór het eerste gesprek met de onderzoekers.
Bent u gemeld bij het ISR, of heeft uw bond u een ordemaatregel opgelegd? Neem vertrouwelijk contact met ons op. Wij beoordelen uw positie en bereiden u voor op elke fase van de procedure.
Bron: ISR Tuchtreglement Algemeen Tuchtrecht 2025 (in werking per 1 juni 2025) en isr.nl. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies in uw concrete zaak.